Solat Sunat: Jenis, Waktu & Kelebihan

Solat sunat Rawatib ialah solat yang dikerjakan sebelum (qabliyyah) atau selepas (ba'diyyah) solat fardhu. Yang paling dituntut (muakkad) termasuk dua rakaat sebelum Subuh, dua atau empat rakaat sebelum dan selepas Zohor, dua rakaat selepas Maghrib dan dua rakaat selepas Isyak.

Solat Dhuha ditunaikan pada waktu pagi selepas matahari naik (kira-kira segalah) sehingga sebelum masuk waktu Zohor. Bilangannya minimum dua rakaat dan boleh sehingga lapan atau dua belas rakaat. Ia dikaitkan dengan keberkatan rezeki. Semak waktu syuruk di kawasan anda untuk mengetahui bila waktu Dhuha bermula.

Tahajjud ialah solat malam yang dikerjakan selepas tidur, pada sepertiga malam terakhir sebelum masuk waktu Subuh. Ia antara solat sunat paling utama dan waktu mustajab untuk berdoa. Bilangannya sekurang-kurangnya dua rakaat tanpa had maksimum tertentu.

Witir ialah solat sunat muakkad yang bilangan rakaatnya ganjil — satu, tiga, lima dan seterusnya sehingga sebelas. Ia menjadi penutup solat malam dan waktunya selepas Isyak sehingga sebelum Subuh.

Solat Hajat dua rakaat ditunaikan ketika mempunyai sesuatu hajat atau keperluan, diikuti doa memohon kepada Allah. Solat Taubat pula dua rakaat sebagai tanda penyesalan dan memohon keampunan atas dosa, diikuti istighfar dan taubat nasuha.

Tarawih ialah solat sunat khas pada malam bulan Ramadan, ditunaikan selepas solat Isyak secara berjemaah atau bersendirian. Ia lazimnya dikerjakan lapan atau dua puluh rakaat, diikuti solat Witir sebagai penutup.

Solat Hari Raya (Aidilfitri dan Aidiladha) dua rakaat ditunaikan pada pagi hari raya secara berjemaah. Solat Gerhana ditunaikan ketika berlaku gerhana matahari (Kusuf) atau bulan (Khusuf). Tahiyyatul Masjid pula dua rakaat sebagai penghormatan ketika memasuki masjid sebelum duduk.

Solat sunat memberi banyak kelebihan: menampung kekurangan dan cacat pada solat fardhu, menambah ganjaran, mendekatkan diri kepada Allah, dan menjadi sebab dikabulkan doa. Nabi Muhammad SAW sendiri sentiasa menjaga solat-solat sunat walaupun baginda telah dijamin syurga.

Membiasakan diri dengan solat sunat, walau sedikit tetapi berterusan, adalah amalan yang paling dikasihi Allah SWT.

Solat sunat terbahagi kepada muakkad (sangat dituntut kerana Nabi SAW jarang meninggalkannya) seperti solat sunat Rawatib tertentu, Witir dan dua rakaat sebelum Subuh; dan ghair muakkad (dituntut tetapi tidak sekuat muakkad).

Mengenali perbezaan ini membantu kita menyusun keutamaan amalan sunat harian.

Solat Istikharah dua rakaat ditunaikan ketika seseorang ingin membuat pilihan atau keputusan, memohon petunjuk daripada Allah agar dipermudahkan yang terbaik. Solat Tahiyyatul Wudhu pula dua rakaat yang dilakukan selepas berwuduk sebagai memuliakan wuduk.

Solat sunat mutlak (tanpa sebab) tidak dibenarkan pada waktu-waktu larangan: selepas Subuh hingga matahari naik segalah, ketika istiwa (matahari di atas kepala), dan selepas Asar hingga terbenam. Namun solat sunat yang mempunyai sebab seperti Tahiyyatul Masjid dan solat gerhana tetap boleh ditunaikan.

Semak waktu syuruk dan waktu solat untuk mengetahui bila waktu larangan ini bermula dan berakhir.

Antara solat sunat yang mudah dijadikan rutin harian ialah dua rakaat sebelum Subuh, solat Dhuha pada waktu pagi, solat Rawatib selepas fardhu, dan Witir sebagai penutup malam. Mulakan dengan yang paling ringan dan kekalkan secara istiqamah.

Solat sunat Rawatib yang muakkad amat dituntut kerana Nabi Muhammad SAW sentiasa menjaganya. Antaranya dua rakaat sebelum solat Subuh yang mempunyai kelebihan besar, dua atau empat rakaat sebelum Zohor dan dua rakaat selepasnya, dua rakaat selepas Maghrib, serta dua rakaat selepas Isyak.

Solat Rawatib ini menampung kekurangan yang mungkin berlaku pada solat fardhu. Menjadikannya rutin harian bersama solat lima waktu adalah amalan yang sangat digalakkan bagi setiap Muslim.

Solat malam merupakan antara amalan yang paling utama selepas solat fardhu. Solat Tahajjud ditunaikan selepas tidur pada sepertiga malam terakhir — waktu yang paling mustajab untuk berdoa dan bermunajat kepada Allah. Solat Witir pula menjadi penutup solat malam dengan bilangan rakaat ganjil.

Membiasakan diri dengan solat malam, walaupun sekadar dua rakaat Tahajjud dan satu rakaat Witir, membawa ketenangan jiwa dan mendekatkan diri kepada Allah SWT. Semak waktu Subuh supaya Tahajjud dan Witir sempat ditunaikan sebelum masuk waktu Subuh.

Selain solat sunat harian, terdapat solat sunat yang ditunaikan pada musim atau peristiwa tertentu. Solat sunat Tarawih dan Witir menghidupkan malam Ramadan, solat sunat Hari Raya Aidilfitri dan Aidiladha disambut pada pagi hari raya, manakala solat gerhana ditunaikan ketika berlaku gerhana matahari atau bulan sebagai tanda kebesaran Allah.

Terdapat juga solat sunat Tahiyyatul Masjid dua rakaat sebagai penghormatan ketika memasuki masjid, dan solat sunat Istisqa yang dilakukan secara beramai-ramai untuk memohon hujan ketika kemarau. Setiap solat sunat ini mempunyai waktu dan cara tersendiri, dan menunaikannya menambah kedekatan seorang hamba dengan Penciptanya. Mengamalkan solat sunat secara istiqamah, walaupun sedikit, adalah lebih baik daripada banyak tetapi tidak berterusan.

Kelebihan terbesar solat sunat diperoleh melalui istiqamah, iaitu berterusan melakukannya walaupun sedikit. Nabi Muhammad SAW menegaskan bahawa amalan yang paling dikasihi Allah ialah yang berterusan walaupun jumlahnya kecil. Justeru, memilih beberapa solat sunat yang mampu dilakukan setiap hari — seperti dua rakaat sebelum Subuh, solat Dhuha dan Witir — lebih baik daripada banyak tetapi terputus.